و چون شرح حال سرحدّ خاش به ميان آمد لازم است كه از احوالات رعيّت و خوانين و رؤساء و ريش‌سفيدان آنها اجمالا بيانى كنيم . حدود سرحدّ 313 خاك سرحدّ برحسب تخمين عرضا نه منزل هفت فرسخى است كه عبارت از شصت و سه فرسنگ باشد و طولا نه منزل هشت فرسخى و نه فرسخى است كه قريب هشتاد فرسخ ، و يك حدّش به نصرت‌آباد منتهى اليه خاك نرماشير است و حدّ ديگر به خاك سيستان و يك حدّ به مزرعهء گشت خاك دزّك بلوچستان و حدّ چهارم به كارواندر خاك دمّن بلوچستان است كه تفصيلش گذشت . و اين چهار حدود عرض و طول خاك سرحدّ است . ولى از شمال به مشرق بدوا محدود به سيستان و از طرف شرق به كلات بلوچستان و از جنوب به شرق بدوا بمپور و بعد مگس و سبّ و دزك و از غرب به جنوب بدوا به زمان و بعد سياه بندكوه و از غرب به شمال بيابان سيستان است . و كلّيهء خلقى كه در اينجاها سكنى دارند چه از اهل خود سرحدّ و چه ساير طوايف بلوچى قريب شش هزار خانه‌وار و بيست هزار مخلوق است . و جزئى ملّاك و غالبا مالدار و ايلات [ اند ] و در هر نقطه مرتع و مسكن دارند . ضابط محلّ مزبور اسد اللّه خان سرتيپ و ماليات‌بده در اين صفحات خيلى كم [ 214 ] و منحصر است به ده پانزده پارچه ده كه در حوالى خود قلعهء خاش است و آنها هم سه كرت مىدهند ، يعنى هرچه جنس شتوى يا صيفى به‌عمل آيد ثلث آن را عوض ماليات مىدهند . قنوات خاش 314 و در پاى قلعهء خاش هم پنج رشته قنات مفصلّة الاسامى براى ديوان در اين دو سه سال احداث شده كه غالبا نيمه‌تمام [ است ] و همين‌كه خود من به كرمان آمدم مخارج آنها را معين [ كردم ] و مخصوصا از شهر استاد و عمله و مقنى و بعضى مصالح كار را به سرحدّ فرستاده و قنوات مزبور را تنقيه و دائر نمودند . قنات دستك 5 دانگ قنات ده مير 6 دانگ قنات ناصريّه 6 دانگ 4 قنات قاسم‌آباد 6 دانگ 5 قنات ناصرآباد 6 دانگ